CÁC THỜI KỲ PHÁT TRIỂN SINH LÝ NỮ

Đ.Q.PSY11

Theo các chuyên gia nghiên cứu đã chỉ ra rằng, cuộc đời phát triển sinh hoạt sinh lý sinh dục nữ được chia làm bốn thời kỳ.

1. THỜI KỲ TRẺ EM (TRƯỚC DẬY THÌ)

Đây có thể xem là giai đoạn “bình yên” nhất về sự biến đổi của hệ sinh lý sinh dục nữ. Bởi trong tuổi thiếu niên, buồng trứng ở phái nữ vẫn trong giai đoạn im lặng về mặt nội tiết, mặc dù về mặt hình thái người ta cũng phát hiện được sự trưởng thành và sự thoái hoá của nang noãn. Tuy vậy, trên thực tế các biến đổi hình thái này không đi kèm với hoạt động nội tiết của buồng trứng. Và cũng trong thời kỳ này không có sự phát triển của nang noãn đến giai đoạn nang trội hoặc hình thành hoàng thể. Sự im lặng của buồng trứng về mặt nội tiết là do sự “chưa chín muồi của vùng dưới đồi”.

2. GIAI ĐOẠN DẬY THÌ

Khi con gái bước vào giai đoạn này thì những chức năng nội tiết của buồng trứng bắt đầu hoạt động khi các tế bào thần kinh sản xuất GnRH của vùng dưới đồi đã có thể bắt đầu giải phóng GnRH một cách đồng bộ và theo xung nhịp vào hệ thống động mạch cửa tuyến yên. Do đó, các bộ phận sinh lý sinh dục nữ thời kỳ này bắt đầu phát triển một cách toàn diện.

- Sự phát triển của bầu vú

Nội tiết tố nữ Estrogen bắt đầu được chế tiết từ buồng trứng có tác dụng lâm sàng thấy được đầu tiên thông qua sự phát triển vú. Lúc này, trên cơ thể của nữ giới có núm vú nổi rõ, tiếp theo là sự phát triển mô tuyến vú, tăng sinh biểu mô ống tuyến và thuỳ tuyến dưới tác dụng của estrogen và prolactin.

- Sự phát triển lông mu

Một trong những đặc điểm sinh lý nổi bật thời kỳ này của nữ giới đó chính là sự phát triển của lông mu. Tiếp sau vú là sự phát triển lông mu và lông nách, chủ yếu là dưới tác dụng của androgen. Các androgen này một phần có nguồn gốc buồng trứng, một phần từ tuyến thượng thận và một phần thông qua chuyển hoá ở ngoại vi.

- Sự tăng trưởng cơ thể

Ngoài sự phát triển về các bộ phận sinh dục thì khoảng một năm sau khi dấu hiệu dậy thì đầu tiên sẽ xuất hiện sự tăng trưởng cơ thể mạnh mẽ. Các steroid sinh dục tác dụng trên tuyến yên làm gia tăng mạnh sự chế tiết các nội tiết tố tăng trưởng cũng như tăng chế tiết IGF-1 tại gan. Trong điều kiện này chiều cao có thể tăng lên mức tối đa 10 cm trong mỗi năm . Sau đó nồng độ các nội tiết tố vẫn tiếp tục tăng và có tác dụng trực tiếp lên các vùng phát triển của sụn. Cuối cùng là sự cốt hoá và kết thúc quá trình tăng trưởng chiều cao.

- Xuất hiện chu kỳ kinh nguyệt

Đây cũng được xem là dấu hiệu phát triển cơ bản của hệ sinh lý sinh dục nữ giới. Và dấu hiệu này sẽ diễn ra vào khoảng một năm sau sự tăng trưởng dậy thì. Trên nguyên tắc cần xem chu kỳ kinh nguyệt đầu tiên này là hậu quả của sự sụt giảm estrogen đơn thuần do không có hiện tượng phóng noãn. Về sau sẽ xuất hiện các chu kỳ kinh có phóng noãn với sự hình thành và hoạt động của hoàng thể.

- Sự thay đổi cơ quan sinh dục

Dưới ảnh hưởng của các nội tiết tố sinh dục sẽ xuất hiện các biến đổi tương ứng của bộ phận sinh lý sinh dục nữ trong và ngoài. Độ dài âm đạo tăng dần đến khoảng 11 cm. Biểu mô âm đạo tăng sinh và dày lên. Do gia tăng khuẩn chí Lactobacillus lưu trú, pH âm đạo sẽ giảm xuống dưới 4,0. Môi lớn và môi nhỏ dày lên, vùng gò mu tập trung nhiều mỡ, âm vật cũng to ra.

3. THỜI KỲ HOẠT ĐỘNG SINH DỤC

Tiếp theo tuổi dậy thì là thời kỳ hoạt động sinh dục, kéo dài đến khi mãn kinh. Trong thời kỳ này, người phụ nữ thường hành kinh đều đặn, tỉ lệ vòng kinh có phóng noãn tăng lên do hoạt động nội tiết của trục dưới đồi – tuyến yên – buồng trứng đã được hoàn chỉnh. Và các bộ phận sinh dục thời kỳ này đã hoàn thiện về mặt chức năng và giúp cho người phụ nữ có thể thụ thai được.

Trong thời kỳ này, các tính chất của các bộ phận sinh lý sinh dục phụ cũng như toàn cơ thể của người phụ nữ vẫn tiếp tục phát triển đến mức tối đa. Thời kỳ hoạt động sinh dục kéo dài 30 – 35 năm.

4. THỜI KỲ MÃN KINH

Đặc điểm sinh lý mãn kinh là tình trạng không còn hành kinh của người phụ nữ. Nếu một thiếu nữ chưa hành kinh là do vùng dưới đổi hoạt động chưa chín muồi, thì một người phụ nữ không hành kinh ở tuổi mãn kinh là do buồng trứng đã suy kiệt, không còn nhạy cảm trước sự kích thích của các hormon hướng sinh dục, nên không còn chế tiết đủ hormon sinh dục. Kể từ khi mãn kinh, người phụ nữ không còn khả năng có thai nữa.

Những thông tin về các giai đoạn phát triển bộ phận sinh lý sinh dục nữ sẽ giúp cho bạn hiểu rõ được những vấn đề thay đổi của cơ thể mình. Nhờ đó, việc bạn đối mặt với những thay đổi đó sẽ không bị bối rối nữa. Những thay đổi sinh lý này bao giờ cũng kéo theo sự thay đổi về tâm lý, những thay đổi tâm lý sẽ được trình bày ở bài sau mong bạn đọc lưu tâm.